Zweepslag is het begrip dat in de volksmond gebruikt wordt voor een spierscheuring in de kuit.
De kuit bestaat uit twee grote spieren:

  • De oppervlakkige tweekoppige Musculus Gastrocnemius
  • De diepe Musculus Soleus

De twee spieren komen laag in de kuit samen en hechten via de achillespees aan op het hielbeen van de voet. Ze duwen de voetzool naar beneden en hebben dus een functie bij het op de tenen staan en het afzetten van de voet, zoals bij wandelen, lopen en springen.

Bij een zweepslag ontstaat er met de afzet plotseling een gevoel van een klap tegen de kuit. Er is een kleine of een grote scheur ontstaan in een deel van de kuitspier (meestal aan de binnenzijde).
Behalve de vezels van de spier scheuren er ook bloedvaten en lymfevaten welke zorgt voor zwelling en een blauwe verkleuring in het been.

Bij zweepslag kunnen de volgende klachten voorkomen:

  • Als eerste heb je direct last van een plotselinge, scherpe pijn op de plaats van de spierscheuring
  • Het bewegen is sterk beperkt en gaat gepaard met hevige pijn
  • Wandelen, het optrekken van de voet, rennen en op de tenen staan, zijn activiteiten die veelal onmogelijk zijn of met veel pijn gepaard gaan
  • Afhankelijk van de ernst van de scheuring ontstaat er een zwelling en/of een bloeduitstorting
  • De bloeduitstorting zit vaak niet op de plek van de scheur: het bloed dat door de gescheurde bloedvaten uittreedt, zakt tussen de weefsels door de zwaartekracht naar een lagere plek
  • Op de plaats van de scheur kan er een voelbare of zelfs zichtbare onderbreking ontstaan zijn

Oorzaken van een zweepslag kunnen zijn:

  • Plotselinge grote belasting van de kuitspieren, denk bijvoorbeeld aan een afzetmoment met voetbal of het verstappen in een kuil
  • Onvoldoende warming up
  • De kuitspier kan ook verkort of stijf zijn, dit kan ontstaan door een eerdere blessure of door veelvuldig dragen van hakken

Aan een zweepslag kun je de volgende dingen doen:

  • Zorg bij een acute blessure voor een kleine hakverhoging voor maximaal 2 weken, dit zal zorgen voor een verkorting en hiermee een ontlasting van de kuitspier
  • De eerste 24 tot 48 uur na de blessure kun je de ICE-regel toepassen:
    • Koel de spieren cyclisch in periodes van ongeveer 15 minuten (maximaal 3x per dag)
    • Doe dit niet direct op de huid, maar maak gebruik van een tussenlaag van een handdoek of een washandje
    • Een zwachtel of elastisch verband kunnen steun bieden en de zwelling (tijdelijk) verminderen
    • Leg het been op een verhoging, om de zwelling zoveel mogelijk te beperken
  • Afhankelijk van de ernst van de blessure is rust houden een belangrijk advies, dit betekent in het begin de kuit niet belasten en voorzichtig bewegen
  • Het is belangrijk de enkel en de knie wel te blijven bewegen en verstijving te voorkomen, bijvoorbeeld door enkelrondjes te draaien of de voet te tappen
  • Na ongeveer een week mag je rustig beginnen met rekken van de kuitspier
  • Afhankelijk van de ernst van het letsel is sporten de eerste 2 tot 6 weken niet mogelijk. Bouw het sporten weer rustig op en zorg voor een goede warming-up

Enkel rondjes draaien

Ga op een stoel zitten. Til je been iets op en draai rondjes met je voet. Draai eerst linksom en daarna rechtsom.

Kuitspier rekken diep

Ga rechtop staan. Zet het been dat je wilt rekken naar achter met je tenen naar voren gericht en je hak aan de grond. Houd je gewicht op het achterste been. Buig je achterste knie tot je rek waarneemt aan de achterzijde van je onderbeen.

Kuitspier (oppervlakkig) rekken

Ga rechtop staan. Zet het been dat je wilt rekken naar achter met je tenen naar voren gericht en je hak aan de grond. Breng het gewicht naar het voorste been en buig de knie. Hierdoor ontstaat rek in je kuit van je achterste been.

Shin splints, ook wel beenvliesontsteking genoemd, is een ontsteking van het beenvlies dat het scheenbeenbot bekleedt. De ontsteking wordt gekenmerkt door de vijf klassieke kenmerking van een ontsteking:

  • Roodheid
  • Pijn
  • Zwelling
  • Warmte
  • Gestoorde functie

Vaak is het gebied dat is aangedaan overbelast geweest door werk of sport. Een ontsteking van het beenvlies geeft (druk)pijn aan de binnenzijde van het scheenbeen, welke toeneemt met belasting.

Bij een shin splints kun je last hebben van de volgende symptomen:

  • Pijn die zich vaak rond het onderste deel van het onderbeen bevindt
  • De pijnklachten nemen toe bij druk op het scheenbeen en bij het opstrekken van de voet (bijvoorbeeld bij lopen)
  • De kuitspieren aan de binnenzijde van het onderbeen zijn stijf en pijnlijk

In het beginstadium verdwijnt de pijn soms geleidelijk tijdens de belasting doordat de spieren opwarmen. In een volgend stadium kan de pijn zo verergeren dat sporten soms onmogelijk wordt en de pijn ook in het dagelijks leven optreedt.

Shin splints kunnen ontstaan doordat er langdurig met grote kracht aan de spier getrokken wordt, die zich op die plaats aan het scheenbeen vasthecht. Die spier zit ook vast aan de voetboog. Als de voetboog tijdens het (hard)lopen afplat, dan komt er grote kracht te staan op de spieraanhechting op het scheenbeen. Die plek kan zeer pijnlijk zijn en zelfs ontstoken raken.

Verdere oorzaken kunnen zijn:

  • Een intensieve beoefening van een sport, zoals hardlopen, waarbij te snel of te intensief wordt opgebouwd
  • Eenzijdige trainingsvormen
  • Lopen op een harde ondergrond
  • Heuveltraining
  • Overpronatie (het teveel naar binnenzwikken van de voet tijdens de landing van de voet op de grond)
  • Matig schoeisel
  • Ook kan een verschil (disbalans) in de kracht tussen de kuitspieren en de spieren aan de voorkant van het onderbeen bestaan, waardoor klachten kunnen opkomen

In geval van shin splints is rust houden het belangrijkste advies. Verminder de trainingsbelasting daarom door een aanpassing in intensiteit, duur en frequentie van de belasting te maken. Verder kun je de volgende dingen doen:

  • Koel het scheenbeen, want koeling kan de pijnklachten verlichten. Je kunt het beste cyclisch koelen in periodes van ongeveer 15 minuten (maximaal 3x per dag). Koel niet direct op de huid, maar maak gebruik van een tussenlaag van een handdoek, of een washandje
  • Voer spierversterkende oefeningen voor het onderbeen uit om de spierkracht van de kuit- en onderbeen te versterken en het coördinatievermogen van de enkel te vergroten
  • Begin voor de inspanning altijd met een goede warming up
  • Neem contact op met de (Hello)Fysiotherapeut voor een persoonlijk advies ten behoeve van een snel herstel

Voet buigers met handdoek

Ga met je voeten op een handdoek staan. Beweeg met je tenen de handdoek onder je voet door. Doe dit zonder je voet op te tillen.

Enkel rondjes draaien

Ga op een stoel zitten. Til je been iets op en draai rondjes met je voet. Draai eerst linksom en daarna rechtsom.

Voetstrekkers rekken

Bij etalagebenen zijn de bloedvaten in de benen vernauwd (plaques: neerslag van kalk en vet aan de binnenwand van de slagaders), waardoor er onvoldoende bloed met zuurstof bij de beenspieren komt en er klachten ontstaan. Door stil te staan wordt dit zuurstof tekort weer aangevuld, waardoor de klachten verdwijnen. Daarna kan weer dezelfde afstand gelopen worden.

 

De naam ‘etalagebenen’ is ontstaan omdat mensen die met deze klachten in een winkelstraat lopen steeds even stil lijken te staan om een etalage te bekijken. In werkelijkheid wordt dit gedaan om de pijn te laten zakken.

 

De ernst van de klacht kun je onderverdelen in verschillende stadia:

  1. Nog niet aangetoond en geen klachten
  2. Vernauwde bloedvaten maar nog geen klachten
  3. Klachten na 100 meter lopen
  4. Klachten binnen de 100 meter lopen
  5. Klachten in rust
  6. Huidveranderingen en/of wondjes aan de voeten die slecht genezen

Onderstaande verschijnselen treden op bij inspanning:

  • Pijn, kramp, branderigheid of moe gevoel in benen bij lopen of fietsen
  • Bij rust (stilstaan) verminderen de klachten
  • Klachten treden meestal op in het onderbeen en de kuit
  • De voet van het aangedane been kan kouder aanvoelen en er bleker uitzien
  • Bij ernstige gevallen zijn de klachten ook in rust aanwezig

Oorzaken die vaatlijden tot gevolg kunnen hebben zijn:

  • Hoog cholesterol, hoge bloeddruk en/of erfelijke aanleg (homocysteine)
  • Overgewicht, roken, stress, overmatig alcohol gebruik, te weinig beweging en ongezonde voeding (vet eten).

Vaatklachten aan de benen komen meestal voor bij mensen boven de 50 jaar. Vaatklachten aan de benen komen meer voor bij mannen dan bij vrouwen.

  • Zorg dat je goed geïnformeerd bent over deze klacht. Door bewust te zijn van jouw lichaam en de noodzaak van sommige (gedrags) veranderingen, ontstaat een goede motivatie om er wat aan te doen.
  • De eMate app helpt mensen met een chronische ziekte gezonder te eten, meer te bewegen en eventueel hun medicijninname bij te houden. Betrek je partner ook bij de leefadviezen en kijk samen hoe je dit alles vorm geeft.
  • Begin met looptraining! Met begeleiding van een fysiotherapeut heb je de beste kans van slagen. Ook bij angst om te bewegen of angst om door de pijn heen te lopen kun je het beste begeleiding van een fysiotherapeut nemen. Draag goede schoenen bij het lopen.
  • Koud weer geeft meer klachten omdat de bloedvaten door de kou vernauwen. Warm kleden bij koud weer (ook de onderbenen) is dus verstandig.
  • Voer zoveel mogelijk de gewone activiteiten in en rond het huis: tuinieren, auto wassen, traplopen, ramen lappen, stofzuigen uit omdat dit bijdraagt aan jouw fitheid.
  • Let verder op een goede huid en voetverzorging: voorkom wondjes en neem zo nodig contact op met een pedicure.

Enkel rondjes draaien

Ga op een stoel zitten. Til je been iets op en draai rondjes met je voet. Draai eerst linksom en daarna rechtsom.

Op de tenen staan en terug zakken.

Tappen met de tenen.

Osgood Schlatter is een aandoening waarbij de aanhechting van de strekspier van de knie overbelast is. Overbelasting, vaak door veel sporten of veel bewegen, zorgt voor kleine beschadigingen in de aanhechting van de kniepees aan het scheenbeen. Op deze plek ontstaat een lokale verdikking welke veelal ook pijnlijk is. Osgood-Schlatter komt voor bij kinderen, meestal bij jongens, in de leeftijd van 9-16 jaar.

Er is vaak sprake van een progressief beloop van klachten:

  • Pijn ontstaat na intensief sporten of bewegen
  • Vervolgens treedt de pijn op tijdens het sporten of bewegen, met name bewegingen waarbij een strek- of een buigbeweging van het been plaatsvindt
  • De aanhechting van de strekspier op het scheenbeen wordt gevoelig, warm en gezwollen
  • Het botuitsteeksel verdwijnt vaak niet meer omdat er verbening plaatsvindt op de plek waar de ontsteking heeft gezeten
  • De klachten houden gemiddeld een jaar tot anderhalf jaar aan

De oorzaak is vaak gelegen in een combinatie van interne en externe factoren.

 

Interne factoren

  • Leeftijd, de aandoening komt vaak voor bij kinderen in de groeispurt. Wanneer er sprake is van veel en snelle groei, is de kans op klachten groter omdat de trekkracht op de strekspier hierdoor groter wordt.
  • Overgewicht vergroot de druk op de knie
  • Osgood-Schlatter komt vaker bij jongens voor

Externe factoren

  • Ondergrond
  • Weersomstandigheden
  • Training
  • Sportuitrusting

De aandoening komt veel voor bij kinderen die vaak sporten. Het risico is vooral hoog bij sporten waarbij er veel gesprongen en gesprint wordt. Daarnaast is er bij verhoging van de intensiteit of de duur van het sporten ook een verhoogd risico.

Osgood-Schlatter gaat in principe vanzelf over, dit kan enkele maanden tot enkele jaren duren. Je kunt wel een aantal dingen doen om de pijn te verminderen en de knie wat rust te gunnen:

  • Doe een periode laag, intensief of niet aan sport
  • Na sportactiviteiten kan de knie 10-15 minuten gekoeld worden met ijs
  • Het is raadzaam om eventueel sporten te beoefenen die geen beroep doen op de knie pezen; zoals zwemmen, of andere (rustig) fietsen
  • Wanneer de pijn onverminderd blijft, kan de knie gekoeld worden met ijs;
  • Doe dit met ijsblokjes of een ijspakking (met als tussenlaag een theedoek of handdoek om bevriezing te voorkomen)
  • Herhaal dit indien nodig maximaal 3x 15 minuten verspreid over de dag
  • In het stadium waarin de ontsteking verminderd is, is het raadzaam om de bovenbeenspieren extra te trainen
  • Hierbij is het met name van belang dat er een evenwicht ontstaat in het trainen van de buigers en de strekkers van de knie
  • Een alternatief of aanvulling is het gebruik van een patellapeesbandje, die onder de knie wordt aangelegd, dit kan eveneens zorgen voor een verminderde trekkracht op de knie. Bij het terugkeren naar de sportactiviteit is het van belang dat dit onder begeleiding van een fysiotherapeut gebeurt. Dit om overbelasting en/of recidief te voorkomen.

Hamstring rekken in stand

Ga staan en zet een been gestrekt naar voren en trek je tenen omhoog. Breng je gewicht naar het achterste been. Buig je achterste knie en houd het voorste been gestrekt. Je voelt rek aan de achterkant van je voorste been. Houd deze rek 10 tot 15 seconden vast. Wissel vervolgens van kant.

Knie strekken in langzit

Ga op je rug liggen. Steun op je ellebogen.Zet je rechtervoet op de grond. Draai je linker voet een klein stukje naar buiten. Beweeg je linker been ongeveer 20 cm van de grond. Herhaal deze beweging.

Binnenzijde beenspier versterken in zijlig

Bovenbeen op en neer bewegen in langzit

De achillespees bevestigt de kuitspieren aan het hielbeen. Het is een belangrijke pees, waar vaak grote krachten op komen. Achillespeesklachten komen veelvuldig voor en kunnen grofweg opgesplitst worden in 2 categorieën; de achillespeesontsteking en achillespeesscheuring.

In de meeste gevallen is sprake van een ontsteking, irritatie of beschadiging van de pees.

Bij een achillespeesontsteking beginnen de klachten vaak langzaam en verergeren ze geleidelijk aan.

 

Beginstadium
In het beginstadium ontstaat er pijn en/of stijfheid na een inspanning, maar trekt deze langzaam weer weg. Vaak is de plek net boven de hiel gevoelig en vrij precies aan te wijzen.

 

Tweede stadium
Als je blijft lopen met deze klachten, ontstaat in het volgende stadium direct pijn bij het starten van een inspanning en kunnen klachten zelfs ontstaan tijdens het uitvoeren van normale bezigheden.

 

Laatste stadium
Uiteindelijk kunnen pijnklachten zelfs aanhouden in situaties van rust. De pijn is dan nagenoeg continue aanwezig en wordt het bewegen van het gewricht steeds moeilijker en pijnlijker. Ook kan er een zwelling, roodheid en stijfheid van de pees voordoen.

 

In geval van een scheuring van de achillespees ontstaat er direct hevige pijn laag achter de kuit en is (op de tenen) lopen nauwelijks of niet langer mogelijk.

Een ontsteking van de achillespees is in de meeste gevallen een vorm van overbelasting. Vooral hardlopers en sporters die veelvuldig springen zijn gevoelig voor achillespeesklachten, maar ook andere sporters kunnen er last van krijgen.

Factoren die klachten aan de achillespees kunnen beïnvloeden zijn:

  • Een eenzijdige training
  • Te veel of te zwaar trainen na een rustperiode
  • Onvoldoende warming-up
  • Matige kwaliteit van schoeisel
  • Achillespeesklachten kunnen ook veroorzaakt worden door een slijmbeursontsteking in de buurt van de achillespees

Met overbelasting als belangrijkste oorzaak, doe je er verstandig aan om in elk geval 2 weken rust in te bouwen. Aan een achillespees kun je de volgende dingen doen:

  • Je kunt in de beginperiode je conditie behouden door sporten uit te oefenen die onbelast zijn zoals bijvoorbeeld zwemmen, of rustig fietsen
  • Daarnaast is het van belang om de voet rustig te blijven bewegen om stijfheid te voorkomen en de circulatie te verbeteren
  • In de fase waarin de achillespees warm en gezwollen is, kan gekozen worden voor het koelen
  • Hierbij kun je maximaal 3x per dag met een ijsklontje rustig over het pijnlijke gebied bewegen
  • Bij zittende activiteiten is het verstandig het been wat hoger te leggen om zwelling zoveel mogelijk te voorkomen
  • Een kleine hakverhoging kan gedurende de eerste week een verlichting bieden van de klachten en de belasting van de pees
  • Begin pas na 2 weken met de bijgevoegde oefeningen
  • Bij een (verdenking op) scheuring van de achillespees is het raadzaam zo snel mogelijk een huisarts te consulteren.

Squat

Kuitspier rekken diep

Ga rechtop staan. Zet het been dat je wilt rekken naar achter met je tenen naar voren gericht en je hak aan de grond. Houd je gewicht op het achterste been. Buig je achterste knie tot je rek waarneemt aan de achterzijde van je onderbeen.

Kuitspier (oppervlakkig) rekken

Ga rechtop staan. Zet het been dat je wilt rekken naar achter met je tenen naar voren gericht en je hak aan de grond. Breng het gewicht naar het voorste been en buig de knie. Hierdoor ontstaat rek in je kuit van je achterste been.

Tenenstand op step: excentrisch

Ga met je voorvoeten op de onderste tree van een trap of opstapje staan. Ga langzaam op je tenen staan. Laat vervolgens je hakken snel richting de grond zakken totdat je rek voelt in je kuitspieren. Beweeg nu weer langzaam omhoog. Herhaal deze beweging.

Last van je Onderbeen?

Stel je vraag aan de fysiotherapeut

HC Health maakt gebruik van cookies, die noodzakelijk zijn om deze site zo goed mogelijk te laten functioneren. Door op akkoord te klikken of door gebruik te blijven maken van de website, geef je aan hiermee akkoord te gaan. Meer weten over deze cookies?